Ιερός Ναός Υπαπαντής ή Παναγούδα

Η Παναγούδα είναι το όνομα που χρησιμοποιεί η γειτονιά. Το επίσημο είναι Υπαπαντή του Χριστού. Πρόκειται για δίκλιτη βασιλική με νάρθηκα, χτισμένη στα ερείπια τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής, κι αυτή με νάρθηκα. Δεν είναι η Έξω Παναγιά της οδού Ελ. Βενιζέλου, που λέγεται κι αυτή Υπαπαντή. Οι δύο ναοί μοιράζονται εορτή και μπερδεύονται στους χάρτες· στην πόλη ξεχωρίζουν από το υποκοριστικό Παναγούδα και από τη λέξη «Έξω».

15ος αιώνας και 1706

Οι παλαιότερες τοιχογραφίες, του τελευταίου τετάρτου του 15ου αιώνα, σώζονται στην κόγχη του ιερού. Το 1706, σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, τοιχογραφήθηκαν ο κυρίως ναός και το βόρειο κλίτος. Η Υπαπαντή, η Υπαπαντή του Χριστού στον Ναό στις 2 Φεβρουαρίου, είναι η εορτή. Το παλαιοχριστιανικό υπόστρωμα δεν είναι ορατό ως ψηφιδωτό δάπεδο σαν του Αγίου Παταπίου· δηλώνεται από την αρχαιολογική ανάγνωση της κάτοψης, και αυτό αρκεί για να μη λέμε ότι η εκκλησία «αρχίζει» το 1706.

Τι να προσέξετε μέσα

Η κόγχη και η επιγραφή είναι οι δύο στάσεις. Η πρώτη δίνει τον 15ο αιώνα, η δεύτερη το 1706. Ανάμεσά τους υπάρχουν επισκευές που δεν χρειάζεται να τις βαφτίσουμε όλες βυζαντινές. Ο ναός είναι μικρότερος από την Παλαιά Μητρόπολη και πυκνότερος σε χρονολογίες από πολλές βασιλικές του 18ου αιώνα. Χωρίς φλας, χωρίς επαφή με τη ζωγραφική, και με προσοχή στον νάρθηκα όταν μπαίνει κόσμος από την πόρτα του δρόμου.

Επίσκεψη

Δεν ανήκει πάντα στο σταθερό ωράριο των δώδεκα ναών της Εφορείας. Ρωτήστε αν η πόρτα ανοίγει την ημέρα που θα είστε στην πόλη, ή περάστε σε ώρα ακολουθίας. Σεμνή ενδυμασία. Αν έχετε ήδη δει τον Άγιο Πατάπιο, η Παναγούδα είναι ο άλλος τρόπος με τον οποίο η παλαιοχριστιανική Βέροια επιβιώνει: όχι ως επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος με κολυμβήθρα, αλλά ως θεμέλιο κάτω από μεταβυζαντινή βασιλική. Η διάκριση από την Έξω Παναγιά αξίζει να την κρατήσετε, γιατί οι δύο ναοί δεν διηγούνται την ίδια ιστορία.

Η κόγχη του 15ου αιώνα και η επιγραφή του 1706 δεν φωτογραφίζονται με το ίδιο κάδρο. Κάντε δύο στάσεις. Η παλαιοχριστιανική βασιλική από κάτω δεν έχει διάδρομο επισκεπτών, όπως ο Άγιος Πατάπιος, και δεν χρειάζεται να τη «φανταστείτε» με ψηφιδωτά που δεν εκτίθενται.