Ιερός Ναός Χριστού Παντοκράτορος

Ο Χριστός Παντοκράτωρ αρχίζει ως μονόχωρος ναός. Τον 16ο αιώνα αποκτά βόρειο κλίτος και το 1687 στοά στη νότια πλευρά. Οι δύο προσθήκες έχουν ημερομηνία ή, τουλάχιστον, αιώνα, και δεν πρέπει να συγχωνεύονται σε ένα «κτίσμα του 16ου αιώνα». Ο διάκοσμος ακολουθεί τις ίδιες φάσεις: 16ος αιώνας και 1687. Στη στοά της δεύτερης φάσης ξεχωρίζουν αφιερωτικές απεικονίσεις μορφών της βεροιώτικης κοινωνίας, πορτρέτα παραγγελιοδοτών και όχι μόνο αγίων.

Γιατί μετράει η στοά

Οι προσωπογραφίες δωρητών είναι από τα πιο συγκεκριμένα τεκμήρια που δίνει η μεταβυζαντινή Βέροια. Στον ναό της Αναστάσεως του Σωτήρος οι κεκοιμημένοι άρχοντες του 14ου αιώνα ανήκουν σε άλλη κοινωνία, με ονόματα σαν της Μαρίας Συναδηνής. Εδώ, το 1687, οι μορφές ανήκουν στην πόλη της οθωμανικής περιόδου, ανθρώπους που πλήρωσαν μια στοά και ζήτησαν να ζωγραφιστούν. Δεν δημοσιεύουμε ονόματα που δεν διαβάζονται με ασφάλεια στην επιγραφή· η ύπαρξη των μορφών αρκεί.

Παντοκράτωρ, όχι Αντιφωνητής

Ο Χριστός Αντιφωνητής είναι άλλος ναός, γνωστός από έγγραφο του 1326, καθολικό αστικής μονής, με λίγη ζωγραφική του 18ου αιώνα. Ο Παντοκράτωρ είναι ο ναός με τη στοά του 1687. Η διάκριση σώζει τον επισκέπτη από μια βόλτα στον λάθος δρόμο. Και οι δύο είναι αφιερωμένοι στον Χριστό, και αυτό είναι όλο το κοινό τους.

Επίσκεψη

Ο ναός ανοίγει για ακολουθίες και κατόπιν συνεννόησης. Σταθείτε στη νότια στοά πριν μπείτε στον κυρίως ναό, γιατί εκεί είναι το 1687. Χωρίς φλας στις αφιερωτικές μορφές, χωρίς άγγιγμα, με σεμνή ενδυμασία. Αν η στοά είναι κλειστή και ο κυρίως ναός ανοιχτός, μην υποθέτετε ότι είδατε το μνημείο ολόκληρο. Η Βέροια του 1687 είναι εξίσου ενδιαφέρουσα με τη Βέροια του 1315, αρκεί να μην της ζητάμε να μοιάζει με τον Καλλιέργη.

Οι αφιερωτικές μορφές του 1687 φθείρονται πιο γρήγορα από τη ζωγραφική του ιερού, επειδή η στοά είναι πιο εκτεθειμένη. Μην τις αγγίζετε για να «δείτε καλύτερα» ένα όνομα. Αν η επιγραφή δεν διαβάζεται, αφήστε την αδιάβαστη. Η σύγκριση με τον Αντιφωνητή, την ίδια εβδομάδα, δείχνει πόσο άνισα σώθηκε η ζωγραφική δύο ναών αφιερωμένων και οι δύο στον Χριστό.