Ιερά Μονή Αγίας Κυριακής Λουτρού

Λίγο έξω από το χωριό Λουτρό, στην όχθη του Αλιάκμονα, μια συστάδα ψηλών δέντρων δείχνει πού σταματά ο κάμπος και πού αρχίζει η Ιερά Μονή Αγίας Κυριακής. Είναι ό,τι απέμεινε από δάσος που κάλυπτε την περιοχή έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Η μονή ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας και από το 1962 είναι γυναικεία.

Η παράδοση της εικόνας και ό,τι χτίστηκε μετά

Η τοπική αφήγηση, που πρέπει να ακούγεται ως παράδοση και όχι ως χρονογραφία, λέει ότι η αγία έζησε εδώ έως τον θάνατό της και ότι αργότερα βρέθηκε μέσα σε κουφάλα δέντρου ξύλινη εικόνα της, που σώζεται. Στο σημείο της εύρεσης στήθηκε προσκυνητάρι, και γύρω του μαζεύονταν πιστοί από τα χωριά του κάμπου. Μετά την τουρκοκρατία η γη ήταν τσιφλίκι κάποιου Λόγγου, ο οποίος δώρισε εκατό στρέμματα στο παρεκκλήσι. Το 1914 χτίστηκε ο ναός και το 1922 προστέθηκε ο νάρθηκας. Στα χρόνια της Κατοχής ο χώρος χρησιμοποιήθηκε ως σημείο των ανταρτών της εθνικής αντίστασης· η λεπτομέρεια αυτή ανήκει στην προφορική μνήμη του κάμπου και δεν συνοδεύεται, στις πηγές που έχουμε, από επίσημο αρχείο επιχειρήσεων.

Από παρεκκλήσι σε μονή

Μοναστήρι γυναικών έγινε το 1962. Έκτοτε η Μητρόπολη πρόσθεσε κτίσματα, περίφραξη και δενδροφύτευση, ώστε ο χώρος να μπορεί να φιλοξενεί προσκυνητές σε ξενώνες. Η αδελφότητα έμεινε επί χρόνια ολιγάριθμη — ηγουμένη και λίγες μοναχές — και αυτό καθορίζει τον ρυθμό της επίσκεψης: δεν υπάρχει συνεχής ροή επισκεπτών ούτε εκδοτήριο. Πανηγυρίζει στις 7 Ιουλίου, μνήμη της αγίας Κυριακής, και το πανηγύρι είναι δεμένο με τα χωριά του κάμπου και τις πόλεις του νομού περισσότερο απ’ ό,τι με τον τουρισμό της Βέροιας.

Πώς φτάνει κανείς

Από την Αλεξάνδρεια ή από τη Βέροια μέσω του κάμπου, ακολουθήστε σήμανση για Λουτρό και ρωτήστε στο χωριό για την όχθη· οι χάρτες συχνά σταματούν πριν από το τελευταίο χώμα. Σεμνή ενδυμασία, ησυχία στον ναό, και αν μείνετε στον ξενώνα συνεννοηθείτε από πριν, όχι το απόγευμα της παραμονής. Η Αγία Κυριακή συμπληρώνει τη Σφηνίτσα και τους Αγίους Αναργύρους του Νησιού: τρία προσκυνήματα του κάμπου της Ημαθίας, μακριά από τις βυζαντινές εκκλησίες της παλιάς πόλης και εξίσου δεμένα με τη ζωή των χωριών.