Μονή Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού στο Νησί Ημαθίας

Στο χωριό Νησί, Νησίον για όσους κρατούν το παλαιότερο όνομα, στον Δήμο Αλεξάνδρειας, το συγκρότημα των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού δεν είναι μία από τις εκκλησίες της Βέροιας που λέγονται κι αυτές «Ανάργυροι». Είναι μονή του κάμπου, με δικό της καθολικό και δική της πανηγυρική μνήμη. Το παλαιό καθολικό, τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, χρονολογείται κατά την τοπική παράδοση στα 1813–1814 και έχει κηρυχθεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Δίπλα του έχει ανεγερθεί νεότερος ναός της ίδιας αφιέρωσης, ώστε η λατρεία να μην βαραίνει το παλαιό κτίσμα.

Η εύρεση και οι δεσμοί με το Σινά

Η τοπική μνήμη μιλά για εύρεση λειψάνων των Αναργύρων σε παραποτάμιο σημείο παραπόταμου του Αλιάκμονα. Από την εύρεση προέκυψε εκκλησάκι και, αργότερα, μονή. Η αφήγηση δεν αντικαθιστά έγγραφο κτίσης, αλλά εξηγεί γιατί το προσκύνημα ρίζωσε σε χωριό και όχι στην ακρόπολη της Βέροιας. Αναφέρονται επίσης ιστορικοί δεσμοί με τη μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά, συνηθισμένο σχήμα για μακεδονικές μονές που ζητούσαν σταυροπηγιακή ή σιναϊτική σκέπη· όπου η τεκμηρίωση είναι έμμεση, την παρουσιάζουμε ως δεσμό που μνημονεύει η τοπική ιστορία και όχι ως πλήρες αρχείο αφιερώσεων.

Κελιά, σχολείο, δύο ναοί

Κελιά μοναχών υπήρχαν στον χώρο που το 1937 παραχωρήθηκε εν μέρει για το δημοτικό σχολείο του χωριού. Η πράξη αυτή δείχνει το πέρασμα από μοναστήρι σε ενοριακό και κοινοτικό κέντρο, χωρίς να σβηστεί το καθολικό. Σήμερα ο επισκέπτης βλέπει δύο ναούς: τον ιστορικό, που ζητά προσοχή ως μνημείο, και τον νεότερο, όπου γίνεται η καθημερινή ακολουθία όταν δεν λειτουργεί το παλαιό. Πανηγυρίζει την 1η Ιουλίου, μνήμη των Αναργύρων, και την 1η Νοεμβρίου, δεύτερη σύναξη των ίδιων αγίων.

Επίσκεψη

Το Νησί απέχει από τη Βέροια αρκετά ώστε να μην είναι στάση «στον δρόμο για το κέντρο». Συνδυάστε το με τη Σφηνίτσα ή με την Αγία Κυριακή στο Λουτρό, αν διατρέχετε τον κάμπο της Αλεξάνδρειας. Ρωτήστε στο χωριό ποιος από τους δύο ναούς είναι ανοιχτός. Σεμνή ενδυμασία, χωρίς φλας στον παλαιό ναό, και σεβασμός αν υπάρχει μνημόσυνο. Οι Άγιοι Ανάργυροι του Νησιού θυμίζουν ότι η Ημαθία δεν τελειώνει στα τείχη της Βέροιας ούτε στις πλαγιές του Βερμίου.