Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων

Οι Άγιοι Θεόδωροι — ο Τήρων και ο Στρατηλάτης, που στη λατρεία συχνά συνεορτάζονται — έχουν στη Βέροια μονόχωρο ναό του 15ου αιώνα. Στα τέλη του 17ου ή στις αρχές του 18ου αιώνα ο ναός διαμορφώθηκε σε δίκλιτο, με υποτυπώδη διαχωρισμό των κλιτών. Η αλλαγή είναι ήπια: δεν χτίστηκε νέα βασιλική γύρω από ερείπιο, προστέθηκε ένα δεύτερο κλίτος τόσο διακριτικά ώστε ο επισκέπτης μπορεί να μην το προσέξει αν δεν του το πουν.

Τρεις ζώνες στον ίδιο τοίχο

Στον βόρειο και παλαιότερο τοίχο, οι δύο ανώτερες ζώνες — άγιοι σε στηθάρια και σκηνές του Δωδεκαόρτου — ανάγονται στην εποχή ίδρυσης, τον 15ο αιώνα. Η κατώτερη ζώνη, με στρατιωτικούς αγίους, ιεράρχες και μοναχούς, τοποθετείται μάλλον στον 16ο αιώνα. Οι τοιχογραφίες του ιερού χρονολογούνται στα τέλη του 17ου ή στις αρχές του 18ου, δηλαδή κοντά στη στιγμή που ο ναός έγινε δίκλιτος. Σπάνια ένας τοίχος εξηγεί μόνος του τρεις επεμβάσεις, από πάνω προς τα κάτω.

Η εορτή

Το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των Νηστειών εορτάζονται οι δύο Θεόδωροι, και χωριστά ο Τήρων στις 17 Φεβρουαρίου και ο Στρατηλάτης στις 8 Φεβρουαρίου. Ο ναός δεν είναι μεγάλο προσκύνημα του κάμπου· είναι ενοριακό μνημείο. Μην περιμένετε πανήγυρη σαν της Σουμελά. Περιμένετε, αν είστε τυχεροί στην πόρτα, έναν τοίχο που διαβάζεται σαν στρωματογραφία.

Επίσκεψη

Ανοίγει κατόπιν συνεννόησης ή σε ακολουθία. Σεμνή ενδυμασία, χωρίς φλας στον βόρειο τοίχο, και αρκετός χρόνος ώστε να μη φωτογραφίσετε μόνο το τέμπλο. Αν σας ενδιαφέρει η σύγκριση, ο Άγιος Βλάσιος δείχνει πώς μια μονόχωρη εκκλησία του 14ου αιώνα έγινε τρίκλιτη με στοές, ενώ εδώ η λύση έμεινε δίκλιτη και υποτυπώδης. Οι δύο ναοί μαζί διδάσκουν τις επιλογές της οθωμανικής Βέροιας όταν μια παλιά εκκλησία δεν χωρούσε πια τον κόσμο.

Σταθείτε στον βόρειο τοίχο και διαβάστε από πάνω προς τα κάτω: Δωδεκάορτο του 15ου αιώνα, κατώτερη ζώνη μάλλον του 16ου, ιερό του τέλους του 17ου ή των αρχών του 18ου. Η σειρά είναι το μόνο «μουσειακό» εργαλείο που χρειάζεται ο ναός. Μην αρχίσετε από το τέμπλο.