Ιερός Ναός Αναστάσεως του Σωτήρος Χριστού

Πάνω από τη δυτική είσοδο, έμμετρη επιγραφή ονομάζει τον κτήτορα: ο Ξένος Ψαλιδάς άρχισε τον ναό, και η σύζυγός του Ευφροσύνη ολοκλήρωσε την ανέγερση και την τοιχογράφηση το 1315. Ο ζωγράφος είναι ο Θεσσαλονικέας Γεώργιος Καλλιέργης. Ο Ιερός Ναός της Αναστάσεως του Σωτήρος Χριστού, γνωστός και ως ναός του Σωτήρος Χριστού του Καλοθέτου, είναι μονόχωρος και μικρός σε σχέση με την Παλαιά Μητρόπολη. Η σημασία του δεν βρίσκεται στον όγκο.

Γιατί ο Καλλιέργης μετράει

Ο Καλλιέργης είναι από τους λίγους βυζαντινούς ζωγράφους της Μακεδονίας που υπογράφουν και χρονολογούνται με ασφάλεια. Στη Βέροια του αποδίδονται και τοιχογραφίες στον Άγιο Βλάσιο, γύρω στο 1320. Στον ναό της Αναστάσεως το πρόγραμμα του 1315 δεν έμεινε μόνο του. Σώζονται παραστάσεις του 1326 και του 1355 με κεκοιμημένους άρχοντες, ανάμεσά τους η Μαρία Συναδηνή στο ψευδοαρκοσόλιο της δυτικής πρόσοψης, καθώς και τοιχογραφίες του 1727 στην εξωτερική επιφάνεια του βόρειου τοίχου του αρχικού ναού, με αφιερωτικές επιγραφές που μνημονεύουν ονόματα κατοίκων. Ο τοίχος λειτουργεί ως οικογενειακό χρονικό, όχι μόνο ως εικονοστάσι.

Σημείο συνάντησης των διαδρομών

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας χρησιμοποιεί τον ναό, στην οδό Μητροπόλεως, ως σημείο συνάντησης για τις οργανωμένες διαδρομές στις βυζαντινές εκκλησίες. Μαζί με τον αρχαιολογικό χώρο του Αγίου Παταπίου ανοίγει καθημερινά, εκτός Τρίτης, σε πρωινό και απογευματινό ωράριο που ανακοινώνεται από την υπηρεσία. Μην τον αντιμετωπίζετε ως «εκκλησία του 13ου αιώνα»· η κτητορική χρονολογία είναι το 1315, αρχές του 14ου. Ο 13ος αιώνας ανήκει, στη Βέροια, κυρίως στον Μέγα Θεολόγο και στην Παλαιά Μητρόπολη.

Μέσα στον ναό

Ο χώρος είναι στενός. Αφήστε τις τσάντες χαμηλά, μην ακουμπάτε το χρώμα και μη βιάζεστε να φωτογραφίσετε το αρκοσόλιο πριν δείτε την επιγραφή. Η Ανάσταση, στην αφιέρωση, δεν σημαίνει ότι κάθε τοιχογραφία «απεικονίζει την Ανάσταση»· το πρόγραμμα είναι πληρέστερο και περιλαμβάνει τους κεκοιμημένους κτήτορες. Αν συνεχίσετε με τα πόδια, ο Άγιος Βλάσιος και η Παλαιά Μητρόπολη κλείνουν έναν κύκλο όπου φαίνεται τι μπορούσε να παραγγείλει μια βεροιώτικη οικογένεια στις αρχές του 14ου αιώνα.