Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου του άρχοντος Γραμματικού

Στην οδό Αγίου Αντωνίου 8, κοντά στον μεγάλο ναό του πολιούχου, ο Άγιος Γεώργιος του άρχοντος Γραμματικού δεν είναι κτίσμα του 12ου αιώνα, όπως επαναλαμβάνουν πρόχειρες περιγραφές. Η ίδρυσή του τοποθετείται στις αρχές του 14ου αιώνα, και η σημερινή τρίκλιτη βασιλική με νάρθηκα είναι το άθροισμα επισκευών, προσθηκών και μετατροπών έως και τον 19ο. Το όνομα κρατά τον άρχοντα Γραμματικό, τοπικό κτήτορα, όχι έναν ανώνυμο «γραμματικό» της αυτοκρατορικής αυλής που δεν κατονομάζεται στις επιγραφές.

Πέντε ημερομηνίες στον τοίχο

Οι παλαιότερες τοιχογραφίες βρίσκονται στον νότιο τοίχο του ιερού και χρονολογούνται στο 1380. Ακολουθούν στρώματα του 1518/19, του 1603, του 1629 και του 1718. Σπάνια μια βεροιώτικη εκκλησία δίνει τόσες ασφαλείς χρονολογίες σε ένα κέλυφος. Ο επισκέπτης που ψάχνει «τη» ζωγραφική του ναού θα απογοητευτεί· ο ναός είναι αρχείο παραγγελιών τεσσάρων αιώνων, και αυτό είναι ακριβώς το ενδιαφέρον του. Ο άγιος Γεώργιος, μεγαλομάρτυρας που τιμάται στις 23 Απριλίου, είναι η αφιέρωση· ο Γραμματικός είναι ο άνθρωπος που εξηγεί γιατί ο ναός ξεχωρίζει από τον Μικρό Άγιο Γεώργιο και από τον ενοριακό Άγιο Γεώργιο.

Δίπλα στον πολιούχο, όχι ταυτόσημος με αυτόν

Ο ναός του Οσίου Αντωνίου του Νέου, λίγα μέτρα πιο πέρα, είναι κτίσμα των αρχών του 20ού αιώνα στη θέση της Καμαριώτισσας. Ο Άγιος Γεώργιος του Γραμματικού είναι το παλαιότερο κέλυφος της ίδιας γωνιάς. Μην τους συγχωνεύετε σε μία στάση «του κέντρου». Ο ένας φυλάσσει την κάρα του πολιούχου· ο άλλος φυλάσσει τοιχογραφίες του 1380. Και οι δύο αξίζουν, για διαφορετικό λόγο.

Επίσκεψη

Το ωράριο που αναφέρεται για τον ναό είναι πρωινό έως απόγευμα, αλλά ως μνημείο μπορεί να εξαρτάται από την ενορία ή την Εφορεία. Ρωτήστε πριν ανεβείτε τα σκαλιά αν θέλετε οπωσδήποτε το ιερό. Σεμνή ενδυμασία, χωρίς φλας στις τοιχογραφίες του νότιου τοίχου, και προσοχή στον νάρθηκα όταν υπάρχει ακολουθία. Αν συνεχίσετε προς τον Μικρό Άγιο Γεώργιο, στην οδό Δαβάκη, θα δείτε πόσο διαφορετικά λύθηκε το ίδιο πρόβλημα — πυρήνας που γίνεται ιερό νεότερου ναού — σε άλλη γειτονιά.